* Zeki BULGAN | Ceza Avukatı
Göçmen Kaçakçılığı suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun “ Uluslararası Suçlar ” başlıklı birinci kısmının “ Göçmen Kaçakçılığı ve İnsan Ticareti ” başlıklı ikinci bölümünde, 79. maddede düzenlenmiştir.
Göçmen kaçakçılığı suçu, doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak maddi çıkar elde etmek amacıyla yasal olmayan yollardan bir yabancıyı ülkeye sokma veya ülkede kalmasına imkan sağlamak ya da yurt dışına insan çıkmasına imkan sağlanmasıyla oluşur.
Göçmen kaçakçılığı suçu, seçimlik hareketli bir suç olarak düzenlenmiştir. Bu suçun maddi unsurunu meydana getiren seçimlik hareketler ;
- a) Bir yabancıyı yasal olmayan yollardan ülkeye sokmak,
- b) Bir yabancının yasal olmayan bir şekilde ülkede kalmasına imkan sağlamak,
- c) Bir Türk vatandaşı ya da yabancının yasal olmayan yollardan yurt dışına çıkmasına imkan sağlamaktır.
Yasal olarak ülkeye girmiş olmakla beraber, Türkiye’de sürekli olarak oturmalarına yetkili mercilerce karar verilmemiş yabancıların ülkede kalmalarına imkan sağlamak da bu suçu oluşturmaktadır.
Suçun manevi unsuru, fiilin “ doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak maddi bir yarar elde etmek maksadıyla ” işlenmesidir. Suçun oluşabilmesi için, bu maksadın varlığı yeterlidir, ancak menfaatin elde edilmiş olması şart değildir.
Göçmen kaçakçılığı suçu ile bir yandan göçmenlerin mal varlığı ve vücut bütünlüğü gibi kişilere ait menfaatler, diğer yandan kamu düzeni, güvenlik ve ekonomi gibi ulusal ve uluslararası topluma ait menfaatler korunmaktadır.
Göçmen kaçakçılığı suçu kasten işlenebilen bir suçtur, genel kast yeterli değildir. Failin göçmen kaçakçılığı suçunu işlemiş olduğunun kabul edilebilmesi için doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak menfaat elde etmek amacıyla hareket etmiş olması gerekir. Suçun meydana gelebilmesi için bu maksadın varlığı gerekli ve yeterlidir. Menfaatin elde edilmiş olması aranmaz.
Sağlanmak istenen menfaatin haksız olması da gerekmez. Bu nedenle örneğin bir ev sahibinin kaçak olduklarını bildiği göçmenlere evini rayiç bedelden kiraya vermesi, bir taksi şoförünün kaçak olduklarını bildiği, taşıdığı göçmenlerden taksimetrede yazılı olan ücreti almış olması hallerinde sağlanan menfaat haksız olmamasına rağmen suç oluşacaktır.
Göçmen kaçakçılığı suçunda bir Türk vatandaşı veya yabancının yasal olmayan yollardan yurt dışına çıkmasına imkan sağlama seçimlik hareketinde suçun tamamlanması için ülke dışına çıkılması şart değildir. Göçmenlere yurt dışına çıkış için gerekli imkanın sağlanmasıyla suç tamamlanmış olur.
Yabancının yasal olmayan yollardan ülkede kalmasına imkan sağlama seçimlik hareketinde ise suçun konusunu yalnızca yabancılar oluşturur. Yasa dışı yollarla ülkeye sokulan ya da yasalara uygun bir şekilde ülkeye girmekle beraber ( vize süresinin dolması, çalışma ya da ikamet tezkeresinin bulunmaması gibi nedenlerle ) ülkede kalması için gerekli şartları sağlayamayan yabancıların sınır dışı edilmelerini engelleyici herhangi bir davranış bu seçimlik hareket kapsamında değerlendirilir.
Göçmen kaçakçılığı suçu, teşebbüs aşamasında kalmış olsa dahi, suç tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur. Bu suçun mağdurlarının hayatı bakımından bir tehlike oluşturması, onur kırıcı bir muameleye maruz bırakılarak işlenmesi, birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi, bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hallerinde verilecek olan cezada artırıma gidilecektir. Yine bu suçun bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, tüzel kişi hakkında tüzel kişilere özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.
Göçmen kaçakçılığı suçu, şikayete tabi değildir. Savcılık tarafından re’sen soruşturulur.
Uzlaşma kapsamında olmayan Göçmen kaçakçılığı suçu sebebiyle yapılan yargılamalar Asliye Ceza Mahkemesi tarafından görülür.
