Etkin Pişmanlık ve Ekonomik Suçlar: Hırsızlık, Dolandırıcılık ve Güveni Kötüye Kullanma
Etkin pişmanlık, ceza hukukunda suç işleyen kişilerin pişmanlık göstermesi ve mağdurun zararını gidermesi durumunda cezalarında indirim veya cezasızlık sağlayan bir kurumdur. Türk Ceza Kanunu’nda (TCK), ekonomik suçlar olarak değerlendirilen hırsızlık, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflâs ve taksirli iflâs gibi suçlarda etkin pişmanlığa yer verilmiştir.
Hırsızlık ve Mala Zarar Vermede Etkin Pişmanlık
TCK’nın 168. maddesine göre, hırsızlık suçu işlendikten sonra failin mağdurun zararını gidermesi halinde ceza indirimi uygulanır. Suçun kovuşturma aşamasına geçmeden önce pişmanlık gösterilmesi, cezayı önemli ölçüde hafifletir. Mala zarar verme suçlarında da benzer bir süreç işler ve zarar giderildiğinde failin cezası hafifletilir.
Güveni Kötüye Kullanma ve Dolandırıcılıkta Etkin Pişmanlık
Güveni kötüye kullanma suçu, bir kişinin kendisine emanet edilen malı kötüye kullanmasıdır. TCK 168. madde kapsamında, mağdurun zararının giderilmesi cezayı azaltabilir. Dolandırıcılık suçunda ise, failin suçtan elde ettiği haksız menfaati iade etmesi ve mağdurun zararını karşılaması durumunda ceza indirimi uygulanabilir.
Hileli ve Taksirli İflâsta Etkin Pişmanlık
Hileli iflâs suçu, borçlunun malvarlığını kötü niyetli şekilde saklaması veya eksiltmesiyle oluşur. Taksirli iflâsta ise borçlunun kusurlu fakat kasıt olmadan iflâs etmesi söz konusudur. Bu suçlarda, borçların ödenmesi veya zararın giderilmesi durumunda fail etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanabilir
Madde 168 – (Değişik: 29/6/2005 – 5377/20 md.)
(1) Hırsızlık, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflâs, taksirli iflâs (…)(1) suçları tamamlandıktan sonra ve fakat bu nedenle hakkında kovuşturma başlamadan önce, failin, azmettirenin veya yardım edenin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi halinde, verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir.(1)
(2) Etkin pişmanlığın kovuşturma başladıktan sonra ve fakat hüküm verilmezden önce gösterilmesi halinde, verilecek cezanın yarısına kadarı indirilir.
(3) Yağma suçundan dolayı etkin pişmanlık gösteren kişiye verilecek cezanın, birinci fıkraya giren hallerde yarısına, ikinci fıkraya giren hallerde üçte birine kadarı indirilir.
(4) Kısmen geri verme veya tazmin halinde etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için, ayrıca mağdurun rızası aranır.
(5) (Ek: 2/7/2012 – 6352/84 md.) Karşılıksız yararlanma suçunda, fail, azmettiren veya yardım edenin pişmanlık göstererek mağdurun, kamunun veya özel hukuk tüzel kişisinin uğradığı zararı, soruşturma tamamlanmadan önce tamamen tazmin etmesi halinde kamu davası açılmaz; zararın hüküm verilinceye kadar tamamen tazmin edilmesi halinde ise, verilecek ceza üçte birine kadar indirilir. Ancak kişi, bu fıkra hükmünden iki defadan fazla yararlanamaz.
Not: Asliye Ceza Davaları-Asliye Ceza Mahkemesi – Ağır Ceza Davaları – Ağır Ceza Mahkemesi – Çocuk Ağır Ceza Davaları – Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi gibi Mahkemelerin görev alanına giren suçlarda sanıkların veya müştekilerin bir Avukat ile bu davaları takip etmeleri hukuken kendi yararlarına olacaktır. Ağır Ceza Avukatı – Ağır Ceza Mahkemesi Avukatı – Ceza Avukatı – Çocuk Ağır Ceza Avukatı gibi kavramlardan daha ziyade işini iyi takip eden ve işini severek yapan Avukat kavramı daha efdaldir.